Cảnh báo rủi ro kỳ 1: Lừa đặt cọc thuê nhà, một căn cho nhiều người thuê

Đặt cọc là thói quen gần như bắt buộc khi thuê nhà ở TP.HCM: thường từ 1 đến 3 tháng tiền thuê, có khi kèm tiền thuê trả trước nhiều tháng hoặc nhiều năm. Chính vì phổ biến nên đây cũng là khâu bị lợi dụng nhiều nhất. Kẻ gian không cần sở hữu căn nhà, chỉ cần có quyền mở cửa cho khách xem, hoặc một bản vẽ, một hợp đồng trông đủ thật.

Mức độ nghiêm trọng

CAO. Mất tiền cọc thường khó đòi lại vì người nhận đã biến mất hoặc không có tài sản; với hợp đồng thuê dài hạn trả trước, thiệt hại có thể lên tới hàng tỷ đồng.

Dấu hiệu nhận biết

• Người cho thuê không xuất trình được sổ hồng hoặc hợp đồng mua bán đứng tên mình, chỉ đưa ảnh chụp hoặc nói 'sổ đang để ngân hàng'.
• Yêu cầu chuyển cọc vào tài khoản của người khác, không trùng tên chủ nhà trên giấy tờ.
• Giục cọc ngay trong buổi xem nhà với lý do 'nhiều người đang hỏi'.
• Giá thuê thấp rõ rệt so với các căn cùng tòa, cùng khu.
• Hợp đồng thuê dài hạn (10 năm, 50 năm) đòi trả trước một khoản rất lớn, trong khi tòa nhà chưa hoàn công hoặc số phòng không khớp giấy phép xây dựng.
• Người dẫn xem nói mình là 'người nhà', 'quản lý' nhưng không có giấy ủy quyền.

Cách phòng tránh

• Xem bản gốc giấy chứng nhận (sổ hồng) và căn cước của người ký; tên trên hai giấy tờ phải trùng nhau. Nếu là người được ủy quyền, phải có hợp đồng ủy quyền công chứng còn hiệu lực.
• Với căn hộ chung cư, hỏi ban quản lý tòa nhà xem ai là chủ căn và căn có đang cho thuê không.
• Chỉ chuyển cọc vào tài khoản đứng tên chủ nhà, ghi rõ nội dung 'đặt cọc thuê căn … theo thỏa thuận ngày …'.
• Lập giấy đặt cọc ghi: số tiền, thời hạn ký hợp đồng chính thức, mức phạt nếu một bên đổi ý, chữ ký hai bên.
• Với hợp đồng thuê dài hạn trả trước lớn, kiểm tra giấy phép xây dựng và số tầng, số phòng thực tế trước khi ký.

Chuyện thật trên báo

Tháng 11/2024, Công an TP.HCM khởi tố và tạm giam 5 người trong vụ cho thuê căn hộ tòa nhà Ecohome trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, Bình Thạnh. Theo Tuổi Trẻ và Sài Gòn Giải Phóng, tòa nhà chỉ được cấp phép 5 tầng nổi nhưng nhóm này vẽ thiết kế 6 tầng, 57 phòng, rồi ký 57 hợp đồng thuê dài hạn 50 năm, thu khoảng 42 tỷ đồng. Thực tế tòa nhà chỉ có 45 căn. Riêng 9 hợp đồng cho 'tầng 6' không tồn tại đã thu khoảng 8,3 tỷ đồng, và có 7 căn mỗi căn được ký cho 2 người thuê.

Bài học: hợp đồng có chữ ký, có đóng tiền vẫn chưa chứng minh được căn nhà có thật và chỉ có một người thuê. Phải đối chiếu với giấy tờ pháp lý của tòa nhà.

Căn cứ pháp lý cần biết

• Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015: nếu bên nhận cọc từ chối giao kết hợp đồng thì phải trả lại cọc và một khoản tiền tương đương (trừ khi có thỏa thuận khác); bên đặt cọc từ chối thì mất cọc.
• Điều 174 Bộ luật Hình sự: chiếm đoạt từ 2 triệu đồng bằng thủ đoạn gian dối là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; từ 500 triệu đồng trở lên có thể bị phạt tù 12 đến 20 năm hoặc chung thân.
• Nếu đã bị lừa: giữ lại toàn bộ tin nhắn, biên nhận chuyển khoản, giấy cọc và trình báo công an phường nơi xảy ra sự việc càng sớm càng tốt.

Ready Care Homes bảo vệ khách như thế nào

• Đối chiếu giấy chứng nhận bản gốc và căn cước chủ nhà trước khi khách đặt cọc; với căn hộ, xác nhận thêm với ban quản lý.
• Tiền cọc chuyển thẳng vào tài khoản đứng tên chủ nhà, có giấy đặt cọc ghi rõ điều kiện hoàn cọc và phạt cọc.
• Không nhận dẫn khách xem những căn chưa xác minh được chủ sở hữu.
• Khi phát sinh tranh chấp về cọc, Ready Care Homes đứng ra làm việc với chủ nhà cùng khách và hỗ trợ hồ sơ khi cần trình báo.